Hükümetlerin ekonomik performansları...
Mustafa Seven / AA
Araştırmacı ekonomistler Mustafa Rumeli ile Şeref Efe, son 20 yılda iktidarda bulunan Hükümetlerin ekonomik performanslarını karşılaştıran rapor hazırladılar.
Karşılaştırmada, Milli Gelir, enflasyon, istihdam, dış ticaret, borçlanma ve bütçe gibi makro ekonomik göstergelerin kullanıldığı rapor, 21 Aralık 1987 tarihinde kurulan 46. Hükümet (II. Özal Hükümeti) ile başlarken, 2007 yılı Temmuz ayı itibariyle iktidarda bulunan 59. Hükümete (Erdoğan Hükümeti) kadar olan hükümetleri kapsıyor.
Rapor aynı zamanda, hükümetlerin dönemlerine ilişkin kesin ve güncellenmiş verilere sahip olması açısından bir ilk olma özelliğini taşıyor. Daha önce 2002 yılında, Ankara Ticaret Odası tarafından da benzer bir rapor hazırlanmıştı.
Prof. Güven Sak, raporun sunuşunda yer alan yazısında, bir ülkenin ekonomik performansının birinci derece sorumlusunun hükümetler olduğunu belirtirken, hükümetlerin ekonominin değişik alanlarında sergiledikleri performansın değerlendirilmesinin, gelecekte tasarlanacak politikalara yön vermesi açısından öneminin büyük olduğunu vurguladı.
HÜKÜMETLERİN BAŞARILI OLDUKLARI ALANLAR...
Rapora göre, Türkiye'nin enflasyon başta olmak üzere kronik ekonomik sorunlarının çözülmesinde, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın 59. Hükümeti yüksek bir performansa sahip bulunuyor.
Her Hükümetin, benzer ekonomik sorunlarla mücadele ettiğinin belirtildiği raporda, yine bu hükümetlerin, farklı alanlarda iyi ya da kötü performans gösterdikleri vurgulanıyor.
Rapora göre Milli gelir, Enflasyon ve faiz açısından en iyi performans Erdoğan hükümetinde sağlandı. En iyi kur istikrarı, III. Mesut Yılmaz hükümeti döneminde gerçekleştirildi. En az işsizlik oranı Necmettin Erbakan Hükümeti zamanında yaşandı.
İhracatın ithalatı karşılama oranı, en çok V. Bülent Ecevit ve II. Turgut Özal hükümetleri dönemlerinde arttı.
Rapor uyarınca dış borç yükü, II. Özal ve Erdoğan hükümeti dönemlerinde azaldı. İç borç yükü ve kamu borç yükü, en çok Yıldırım Akbulut'un başbakanlığı döneminde azaldı. En düşük bütçe açığı ise II. Özal hükümeti döneminde gerçekleşti.
Bu arada kısa süre görev yapan 58. Abdullah Gül hükümeti, raporda 59. Recep Tayyip Erdoğan hükümeti ile birlikte değerlendirildi.
MİLLİ GELİR...
Milli Gelir göstergesine göre Türkiye, 1988-2006 yıllarını kapsayan dönemde, yıllık ortalama yüzde 4,2 oranında milli gelir artışı sağladı.
En yüksek ortalama milli gelir artış hızı, Erdoğan Hükümeti döneminde yüzde 7,6 oranında gerçekleşti. Erdoğan Hükümetini ise yüzde 6,9 ile Erbakan Hükümeti izledi.
ENFLASYON...
Enflasyon göstergesine göre, en düşük enflasyon oranı Erdoğan Hükümeti döneminde yaşandı. Erdoğan hükümeti, yüzde 13'lük ortalama enflasyonla en iyi performansa sahip iken, ikinci sırada yer alan Ecevit Hükümeti dönemindeki ortalama enflasyon yüzde 55 olarak gerçekleşti.
Enflasyon istikrarı yönünden de en başarılı Hükümet, TÜFE'de ortalama yıllık yüzde 6,7 dalgalanma ile Erdoğan Hükümeti olarak belirtilirken, fiyat istikrarını gösteren dalgalanma açısından ikinci en iyi sonuç Erbakan Hükümeti zamanında sağlandı.
REEL KUR ENDEKSİ...
Rapora göre, reel kur değerindeki dalgalanmanın az olması, kur istikrarının göstergesi olarak nitelenirken, reel kurun en istikrarlı olduğu dönem, 9,7 puanlık dalgalanma ile III. Yılmaz Hükümeti döneminde sağlandı.
Reel kurun en istikrarlı olduğu ikinci Hükümet ise Erbakan Hükümeti oldu.
İSTİHDAM...
İstihdam açısından, en düşük işsizlik oranı ortalaması, yüzde 6,2 ile Erbakan döneminde sağlandı. Erbakan Hükümetini ise yüzde 6,9 işsizlik oranı ortalamasıyla III. Yılmaz Hükümeti takip etti.
Son yıllarda, istihdam ve ekonominin dönüşümü açısından dikkati çeken bir önemli nokta, tarım kesimindeki istihdamın önemli oranda azalması oldu.
Son 6 yıl içinde, istihdamın yüzde 10'u, tarımdan diğer sektörlere kaydı.
DIŞ TİCARET DENGESİ...
Dış ticaret dengesi içinde önemli yeri olan ihracatın ithalatı karşılama oranında ise yüzde 77 ile Ecevit ve Özal Hükümetleri döneminde önemli bir performans sağlandı.
TURİZM...
Rapora göre turizm gelirlerindeki en yüksek artış, II. Özal Hükümeti döneminde sağlandı.
Özal Hükümeti döneminde, turizm gelirleri ortalama yüzde 36 artış gösterirken, Erbakan döneminde de yüzde 26'lık ortalama ile turizm gelirlerinde en iyi ikinci performans sağlandı.
DIŞ BORÇ YÜKÜ...
Dış borç yükü açısından, yani dış borç stokunun GSMH'ye oranı açısından en iyi performans, II. Özal Hükümeti sırasında sağlandı. En iyi ikinci performans ise Erdoğan Hükümetinin olurken, Akbulut Hükümeti de üçüncü iyi performansı gösterdi. Bu üç Hükümet döneminde, dış borç yükü azalış gösterdi.
Dış Borç yükü, bu üç hükümet dışındaki hükümetler döneminde artış gösterdi.
KAMU BORÇ YÜKÜ...
'Kamu borç yükü' olarak tanımlanan kamu borçlarının (iç borç stoku kamu dış borç stoku) GSMH'ye oranında, bu yükün önceki döneme kıyasla değişim oranında en iyi performans Akbulut Hükümeti döneminde gerçekleştirildi. Akbulut döneminde, kamu borç stokunun milli gelire oranı ortalama olarak yılda yüzde 16,5 oranında azaldı.
İkinci en iyi sonuç ise Erdoğan Hükümeti döneminde sağlandı. Erdoğan hükümeti döneminde de kamu borç stokunun milli gelire oranı ortalama yüzde 8,6 oranında azalma gösterdi.
İÇ BORÇLAR...
İç borçların GSMH'ye oranı itibarıyla, Akbulut Hükümeti döneminde iç borç yükü yıllık yüzde 17 oranında azalma gösterdi. En iyi ikinci performans da II.Özal Hükümeti döneminde gerçekleştirildi.
FAİZ.....
Faiz göstergesinde en iyi performans ise Erdoğan hükümeti döneminde sağlandı. Erdoğan Hükümeti döneminde, yüzde 18,2 oranında faiz yükünde azalma gerçekleşti. İkinci en iyi performans faiz yükünde yüzde 3,8 azalma eğilimi ile VII. Demirel Hükümeti döneminde görüldü.
BÜTÇE...
Bütçe dengesi açısından en düşük açık ise ortalama yüzde 3,1 ile II. Özal Hükümeti döneminde gerçekleştirildi.
